Laboratorija za mljekarstvo

Laboratorija za mljekarstvo je osnovana u septembru 2001.godine. Nalazi se u prostorijama Biotehničkog fakulteta u Podgorici. Opremanje laboratorije finansirano je od strane Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja i Food Security Programa Evropske Komisije. 

CILJ

Cilj formiranja laboratorije za mljekarstvo je poboljšanje kvaliteta mlijeka i mlječnih  proizvoda u Crnoj Gori. Ovaj cilj je moguće postići  samo redovnom kontrolom kvaliteta sirovine, tj. sirovog mlijeka, koja se obavlja preciznim, pouzdanim i brzim analitičkim metodama. Laboratorija, kako kapacitetom postojećih instrumenata za analizu mlijeka i mlječnih proizvoda, pouzdanošću i tačnošću rezultata, tako i obučenošću osoblja može u potpunosti da ispuni sve zahtjeve proizvođača i prerađivača mlijeka u Crnoj Gori.

ZADATAK

Osnovni zadatak Laboratorije je analiza hemijskog, citološkog i mikrobiološkog kvaliteta sirovog mlijeka. Laboratorija vrši analize sirovog mlijeka za potrebe mljekara u Crnoj Gori, a mljekare koriste rezultate Laboratorije za formiranje otkupne cijene sirovog mlijeka.

OSOBLJE LABORATORIJE

Osoblje Laboratorije za mljekarstvo čine:

Šef laboratorije, - 1 doktor poljoprivrednih nauka
5 stručnih saradnika (operatori na instrumentima), - 1 diplomirani inžinjer biotehnologije, 3 diplomirana inžinjera neorganske tehnologije, 1 diplomirani inžinjer stočarstva
4 tehnička saradnika (laboranti - tehničari) – 4 hemijska tehničara

Navedeno osoblje, kako kadrovski, tako i brojčano, predstavlja optimalno rešenje za rad Laboratorije. Ovakvom stukturom zaposlenih postignuto je da svaki od instrumenata održavaju, i na njemu rade, po operater i laborant-tehničar.

OPREMA LABORATORIJE

Zahvaljujući savremenoj opremi koju Laboratorija za mljekarstvo posjeduje moguće je za kratko vrijeme analizirati veliki broj uzoraka sirovog mlijeka.

Osnovna oprema Laboratorije za mljekarstvo se sastoji od sljedećih instrumenata:

1. CombiFoss 5000

CombiFoss 5000 se sastoji od dva instrumenta MilkoScan 4000 i Fossomatic 5000 basic. Sve operacije na CombiFoss-u su u potpunosti automatizovane i pod kontrolom kompjutera.

MilkoScan 4000

  • određuje sadržaj masti, proteine, laktoze, suve materije, suve materije bez masti i tačku mržnjenja mlijeka na osnovu koje se može odrediti % dodate vode,
  • koristi metodu infracrvene spektrofotometrije (IR spectrophotometry),
  • kapacitet insturmenta je 200 uzoraka na sat.

Značaj određivanja ovih parametara je taj da, pored ukazivanja na ukupni hemijski kvalitet, rezultate sadržaja masti i proteina mljekare koriste za formiranje otkupne cijene sirovog mlijeka. Tačka mržnjenja ukazuje na eventualno sipanje vode u mlijeko, tj.falsifikovanje mlijeka.

Fossomatik 5000 basic

  • određuje  broj somatskih ćelija u mililitru mlijeka,
  • koristi metodu protočne citometrije (Flow citometry),
  • kapacitet instrumenta je 200 uzoraka na sat.

 

Ovaj parametar je značajan jer se na osnovu njegove vrijednosti može detektovati upala vimena čak i u početnom stadiju, što omogućava pravovremeno liječenje mlječnih grla.

2. BactoScan FC 100H

  • određuje  ukupan broj bakterija u mililitru mlijeka,
  • koristi metodu protočne citometrije (Flow citometry),
  • kapacitet insturmenta je 100 uzoraka na sat,
  • rad BactoScan-a u potpunosti je automatizovan i pod kontrolom kompjutera.

Broj bakterija je parametar koji ukazuje na opšte stanje higijene na farmi sa koje potiče uzorak, a naročito na higijenske uslove u toku muže i prisustvo ili odsustvo hlađenja mlijeka nakom muže.

3. MilkoScan 120 FT

  • osnovna namjena je određivanje hemijskih parametara mlijeka i mlječnih proizvoda,
  • ima mogućnost analiziranja svih vrsta mlijeka (sirova, pasterizovano, sterilizovano...), jogurta, kisjelog mlijeka, pavlake i svih vrsta sireva,
  • sve operacije, pa i priprema gustih i čvrstih uzoraka, pod kontrolom su kompjutera,
  • za tečne uzorke predhodna priprema nije potrebna i u tom slučaju kapacitet instrumenta je 120 uzoraka na sat,
  • analiza uzoraka vremenski mnogo kraće traju i jeftinije su od standardih metoda koje se koriste u analizi mlijeka i mlječnih proizvoda.

4. Delvotest Accelerator

  • detektuje eventualno prisustvo antibiotičkih i drugih rezidua u sirovom mlijeku,
  • detektuje prisustvo 6 najzastupljenih grupa antibiotika,
  • kapacitet aparata je 400 uzoraka za 2 sata inkubacije,
  • očitavanje rezultata ne vrši osoblje već je kompjutersko i nema mogućnosti subjektivizacije rezultata.

 

5. PCR

Aparat za detekciju nepoželjnih mikroogranizama u mlijeku i mlječnim proizvodima, s obzirom da aparat zahtjeva specifične ambijentalne uslove, aparat nije instaliran jer je adaptacija prostorija u toku.

Osim navedene opreme, koja je i najznačajnija za rad Laboratorije, Laboratorija za mljekarstvo posjeduje opremu kojom može da vrši analizu  mlijeka i mlječnih proizvoda po standardnim metodama:

  • butirometra i centrifugu za određivanje % mlječne masti metodom po Gerber – u,
  • Kjeldahl sistem za određivanje % proteina,
  • Cryoscope 4D3 za određivanje % dodatka vode,
  • sušnica za određivanje % suve materije,
  • pH metar za određivanje pH vrijednosti,
  • aparat za titraciju za određivanje titracione kisjelosti,
  • imerzioni mikroskop za određivanje broja somatskih ćelija u mlijeku,
  • „Merilin“ postrojenje za prečišćavanje vode.

KORISNICI USLUGA

  • 15-20 mljekara (broj varira)
  • 2500 – 3000 koperanata
  • 8 Regionalnih kancelarija Republičke selekcijske službe
  • inspekcijske službe (veterinarska, sanitarna)
  • naučni radnici i studenti Biotehničkog fakulteta
  • farmeri na ličnu inicijativu

 

BROJ ANALIZIRANIH UZORAKA

Ukupan broj uzoraka sirovog mlijeka i mlječnih proizvoda koji su u Laboratoriji za mljekarstvo analizirani od njenog osnivanja (01.09.2001.) do 31.12.2011. godine iznosi:

  • 713.066 uzoraka sirovog mlijeka na aparatu MilkoScan 4200,
  • 696.611 uzoraka sirovog mlijeka na aparatu Fossomatic 5200 basic,
  • 506.038 uzoraka sirovog mlijeka na aparatu BactoScan FC 100 H,
  • 2023 uzoraka mlječnih proizvoda na aparatu MilkoScan 120 FT,
  • 13350 uzoraka mlijeka na aparatu DelvoTest Accelerator

 

AKREDITACIJA LABORATORIJE ZA MLJEKARSTVO

Laboratorija za mljekarstvo je 09.07.2010.godine dobila Sertifikat o akreditaciji kojim se potvrđuje da organizacija, način rada i metode koje Laboratorija koristi u analizama zadovoljava zahtjeve standarda MEST ISO/IEC 17025:2006. Ovim je Laboratorija za mljekarstvo  postala deseta laboratorija u Crnoj Gori  akreditovana po navedenom standardu.

Laboratorija je akreditovala 5 metoda i to:

  1. Metoda za određivanje sadržaja mlječne masti, proteina i laktoze u sirovom mlijeku: (Determination of milk fat, protein and lactose content – Guidance on the operation of midinfrared instruments, IDF 141 C:2000)
  1. Metoda za određivanje broja somatskih ćelija u sirovom mlijeku: (Enumeration of somatcč cells – Method C: Fluoro- opto -electronic method, IDF 148 A:1995)
  1. Metoda za određivanje ukupnog broja mikroorganizama: (Quantitative determination of bacteriological quality – Guidance on evaluation of routine methods, IDF 161 A: 1995)
  1. Metoda za određivanje tačke mržnjenja mlijeka: (Determination of frezzing point – Thermistor Cryoscope Method IDF 108 B: 1991)
  1. Metoda za detekciju antibiotika i antibiotičkih supstanci  u sirovom mlijeku: (Milk and milk products – Guidelines for a standardized description of microbial inhibitor test IDF 183:2001)

Akreditaciju Laboratorije za mljekarstvo izvršilo je Akreditaciono Tijelo Crne Gore.

Laboratorija je zvanično uvrštena u bazu svjetskih mljekarskih laboratorija koja je osnovana od strane International Dairy Federation (IDF).

 

 

Zaposleni

PREZIME I IME

RADNO MJESTO

Mr Nikoleta Nikolić

Stručni saradnik

Maja Blagojević

Stručni saradnik

Jelka Popović

Tehnički saradnik

Ljubinka Boričić

Tehnički saradnik

Snežana Mašulović

Stručni saradnik

Stojana Ivanović

Tehnički saradnik

Irena Pejović

Tehnički saradnik

Tanja Čelecki

Stručni saradnik

Živko Miličić

Stručni saradnik